Niet alleen vliegtuigen en raketten vormen een bedreiging in een conflict, ook yberaanvallen en GPS-verstoringen worden steeds vaker ingezet. Het optreden in de lucht verandert en dat vraagt om een nieuwe aanpak. Om Nederland hierop voor te bereiden, werkt Defensie nauw samen met het Future Force Design-team van NLR.
De tijd dat oorlog alleen ging om het afvuren van raketten is voorbij,’ zegt Antoine de Reus, teamleider bij NLR en verantwoordelijk voor de ontwikkeling van de Future Force Design-activiteiten. ‘We zien een verschuiving naar niet-kinetische middelen: cyberaanvallen, het kapen van communicatiesatellieten of het beïnvloeden van publieke opinie via sociale media.’ Een goed voorbeeld is de oorlog in Oekraïne, waar digitale aanvallen en massale inzet van drones minstens zo’n grote rol spelen als traditionele wapens.
Vooruitkijken
Om voorbereid te zijn op toekomstige dreigingen werkt Defensie samen met NLR en TNO aan Strategie en Krijgsmachtontwikkeling (SKMO). In dit proces wordt in scenario’s beschreven hoe de wereld er over vijf of tien jaar uit kan zien en welke dreigingen dan actueel zijn. Het Future Force Design-team ondersteunt dit door trends, trendbreuken en technologische innovaties in kaart te brengen. Tegelijkertijd verandert de geopolitieke context: de afhankelijkheid van Amerikaanse militaire steun staat onder druk. Europa moet meer op eigen benen staan, met eigen inlichtingen, waarneming en commandovoering,’ zegt De Reus.
Capaciteiten
Het Future Force Design-team denkt niet alleen mee over trends, maar vertaalt deze ook naar ‘capaciteiten’. Denk aan 24/7 bewaking van luchtruimtes, effectieve dronebestrijding en de inzet van kunstmatige intelligentie om sneller en beter operationele beslissingen te nemen. ‘We denken na over hoe de operationele omgeving – de omgeving waarin militairen hun werk doen – van de luchtmacht eruit kan komen te zien. Je ziet dat de inzet van drones een enorme vlucht heeft genomen. Wat betekent dat voor de dagelijkse operatie in de lucht?
Hoe verdedig je je tegen vijfhonderd drones die op je afkomen? Daar moet je niet alleen een verdedigingsplan voor hebben, je moet zulke aanvallen ook kunnen voorkomen, bijvoorbeeld door afschrikking.’
Nieuwe technologie
Ook technologische vernieuwingen zoals quantumtechnologie of AI spelen een rol.
Die kunnen leiden tot snellere en beter geïnformeerde besluitvorming, bijvoorbeeld tijdens een operatie waarin GPS-verstoringen worden ingezet. Tegelijkertijd kan deze technologie in de toekomst ook een bedreiging vormen voor de veiligheid van versleutelde communicatie. Het team onderzoekt beide kanten: kansen benutten én risico’s beheersen.
Brede blik
Wat het Future Force Design-team bijzonder maakt, is de manier van samenwerken.
NLR-experts werken intensief samen met medewerkers van Defensie en TNO en zijn meerdere dagen per week op locatie bij de luchtmacht aanwezig. De komende jaren wordt het team uitgebreid met experts op het gebied van militaire strategie, geopolitiek en politicologie. ‘Zo houden we een brede blik op wat komen gaat, zo blijven we dreigingen in de lucht en ruimte een stap voor,’ aldus De Reus.