De kringlopen in de glastuinbouw sluiten

Wie

Wageningen Plant Research (hoofduitvoerder).

Looptijd

2019-2022.

Vervolg

Er lopen verschillende vervolgprojecten.

Budget

120.000 euro per jaar.

De teelt van groente en fruit in kassen moet op alle vlakken circulair worden, vinden Brussel en Den Haag, maar hoe? Onderzoekers in Wageningen brachten materiaalstromen in de glastuinbouw in kaart en benoemden kansen om deze kringlopen (meer) te sluiten. Daarbij wordt ook gekeken naar samenwerkingsverbanden met andere sectoren, zoals aquacultuur en varkenshouderijen.

De glastuinbouw is een innovatieve sector die hoge kwaliteit groente, fruit en planten oplevert en zeer efficiënt met grondstoffen omgaat. Neem bijvoorbeeld het recirculeren van water en meststoffen in de kas. Toch zijn de productieketens veelal lineair, niet circulair. Voor grondstoffen is de glastuinbouw namelijk afhankelijk van natuurlijke reserves die over de hele wereld verspreid liggen, zoals aardgas voor energie en CO2. Fosfaatgesteente (P) en potas (K) wordt uit mijnen gewonnen voor de productie van meststoffen. Basalt en veen zijn nodig voor substraat en ruwe olie voor plastic. Zowel vanuit Europa als Den Haag groeit de wens om hier iets aan te doen. Ook consumenten willen meer hergebruik en minder afval. Toch ontbreekt tot nu toe de kennis over hoe die circulaire bedrijfsvoering in kassen en bij toeleveranciers eruit moet zien.  

Draagvlak

Een multidisciplinair team van veertien onderzoekers bij Wageningen University & Research brengt zes grote materiaalstromen in kaart: hoeveel hiervan gaat de kas in en hoeveel gaat er weer uit? De data helpen bij het maken van de omslag naar een circulaire bedrijfsvoering, denkt projectleider Alexander Boedijn. Datavisualisaties maken telers en beleidsmakers duidelijk waar de grootste kansen en knelpunten liggen. ‘Met deze fundamentele kennis dichten we als het ware het gat tussen de praktijk en toekomstig overheidsbeleid.’

Voor de sector zelf is nog veel onzeker over de omvang en kosten van deze transitie. De datasets en een onderbouwde toekomstvisie moeten meer bewustzijn en draagvlak creëren. Telers staan niet negatief tegenover een circulaire werkwijze, is de ervaring van onderzoeker Erik van Os, maar ze missen praktische handvatten. In de periode 1995-2015 ging Wageningen met succes aan de slag met het recirculeren van water en meststof en werd het gebruik met meer dan de helft gereduceerd. 

Transitiescenario’s

In transitiescenario’s beschrijven de Wageningse onderzoekers welke aanpassingen nodig zijn voor de circulaire teelt van de toekomst. Daarin wordt ook naar de potentie van zogenoemde ‘cross-overs’ gekeken. In de cross-over tussen glastuinbouw en visteelt wordt onder meer onderzocht in welke mate minerale meststoffen kunnen worden vervangen door meststoffen die vissen produceren. Ook waterstromen kunnen worden uitgewisseld tussen visteelt en de kas om zo gezamenlijk efficiënter te werken. Een ander project kijkt naar de uitwisseling van materiaalstromen tussen de glastuinbouw en varkenshouderij. Denk hierbij aan het mestoverschot van de varkenshouderij maar ook het gebruik van groenafval uit de kas als diervoeder. 

Het fundamentele onderzoek levert in het voorlaatste jaar van dit project al een lijst vervolgonderzoeken op, bijvoorbeeld om minerale meststoffen te vervangen voor organische, circulaire meststoffen. Soms blijken kleine, simpele oplossingen effectief, stelt onderzoeker Erik van Os. ‘In de tomaten- en paprikateelt zijn biologisch afbreekbare clips geïntroduceerd, nu moet ook nog afbreekbaar touw worden gebruikt. Dan kan het gewas gemakkelijker worden gehakseld en gecomposteerd. Een oplossing die pas echt bijdraagt aan het terugbrengen van plastic.’

Deel dit artikel

Share on facebook
Share on linkedin
Share on twitter
Share on email

Probleem

De glastuinbouw heeft impact op klimaat en milieu. Hoewel de glastuinbouw meestal efficiënt met grondstoffen omgaat, zijn productieketens vaak lineair in plaats van circulair. De (politieke) druk om dit te veranderen neemt toe. Maar kennis ontbreekt over hoe dit het beste kan worden aangepakt.

TO2-oplossing

Een database van de belangrijkste materiaalstromen in kassen zorgt voor meer fundamentele kennis voor toekomstscenario’s voor de glastuinbouw.

Impact

Overheid en glastuinbouw weten welke concrete stappen nodig zijn voor een circulaire glastuinbouw.