Strengere ecologische eisen, arbeidstekorten, stijgende kosten en klimaatverandering maken het boerenbedrijf complexer. Om efficiënt te werken, gebruiken boeren steeds meer digitale systemen en robots. ‘Het probleem is dat systemen op het bedrijf niet met elkaar communiceren, dat gaat via het hoofd van de teler’, zegt senior onderzoeker Paul van Zoggel. WUR ontwikkelt daarom interfaces die alle reguliere en AI-informatie samenbrengen.
Op een boerderij in het oosten van het land brandt de laser van Trabotyx onkruid weg. Chemische middelen zijn niet meer nodig voor onkruidbestrijding. Van herkennen naar gericht handelen: technologie maakt het steeds beter mogelijk om precies te zien wat een gewas nodig heeft. Als TO2-instelling werken we al meer dan tien jaar samen met het mkb aan die ontwikkeling. Bijvoorbeeld aan AI en beeldtechnologie om plantziekten vroeg en nauwkeurig te detecteren. Dat heeft bijvoorbeeld geresulteerd in de Potector300 van H2L, een autonome aardappelselectierobot die ziekten en virussen in pootaardappelen opspoort en markeert, waarvan de eerste serie inmiddels in Nederland van de band rolt. Wageningen onderzoekt en valideert zowel de datasystemen, AI als de techniek van slimme machines om ze geschikt en betrouwbaar te maken voor de groene praktijk.
Milieudoelstellingen
Het werk op een boerenbedrijf is deze eeuw sterk veranderd. Telers zijn niet langer alleen verantwoordelijk voor de groei en gezondheid van hun gewassen, maar werken ook met een groeiend aantal machines, sensoren en satellietdata. Om te voldoen aan de milieudoelstellingen van de Europese Unie moeten boeren inzicht geven in de ontwikkeling van de biodiversiteit, bodem- en waterkwaliteit. Tegelijkertijd zijn boerderijen groter geworden, gaat een grote groep agrariërs met pensioen en zijn er weinig opvolgers. ‘Het is keihard werken en aardig complex’, legt Van Zoggel uit. ‘Elk jaar wordt het moeilijker om binnen de lijntjes te blijven.’ Machines, robots, software en data helpen steeds meer om een boerenbedrijf toekomstbestendig te houden, ziet hij. ‘Technologie maakt het werk lichter, preciezer, sneller én duurzamer.’ Telers zoeken naar de technieken die passen bij hun bedrijf en omgeving en experimenteren met nieuwe mogelijkheden. Door mee te ontwikkelen, vergroten ze hun kansen voor de toekomst. ‘We snappen steeds beter wat er in en om de plant gebeurt, daar kunnen we techniek op inrichten.’ Via verschillende loketten kunnen zij nieuwe machines en software uitproberen, zonder direct grote investeringen te hoeven doen. Een voorbeeld hiervan is de Nationale Proeftuin Precisielandbouw.
AI-interface per boer
De aansturing van de technologie en data gebeurt via verschillende softwaresystemen. Die worden wereldwijd ontwikkeld en kunnen nog niet goed met elkaar communiceren. Door de opkomst van AI komen er bovendien steeds meer systemen bij. Tien schermen tegelijk in de gaten houden is dan ook geen uitzondering. Van Zoggel en zijn collega’s willen daar verandering in brengen en ontwikkelen daarom een centrale interface die verschillende databronnen, systemen en slimme rekenmodellen met elkaar verbindt. WUR werkt hierin al jaren samen met de Brancheorganisatie Akkerbouw. ‘Zoals je nu met ChatGPT of Copilot een dialoog kunt voeren, zo gaat de teler straks met zijn eigen AI in gesprek’, licht Van Zoggel toe. ‘Door bijvoorbeeld een foto te maken van een zieke plant en te vragen: wat moet ik doen? In plaats van een adviseur te bellen, kunnen telers voor eenvoudig algemeen advies nu al bij AI terecht.’
Internationale datastromen
Nederlandse robot- en softwareontwikkelaars zien de hele wereld als hun markt. Een autonome stofzuiger gaat direct aan de slag als je de stroom aanzet, dat zou je met slimme werktuigen ook willen. Via onder meer TO2-trajecten draagt WUR ook bij aan de ontwikkeling van verschillende Europese onderzoeksprogramma’s die software, AI en machines in de praktijk testen en beter op elkaar laten aansluiten. Voorbeelden met AI en data zijn CEADS, AgData Partnership, AgrifoodTEF en AgriScienceFM. Van Zoggel: ‘Deze trajecten zijn complementair en harmoniseren technische mogelijkheden. Het doel is dat we minder afhankelijk worden van niet-Europese systemen en grondstoffen, zodat telers en ketens kunnen blijven verduurzamen en onze voedselzekerheid wordt versterkt.’
1500 boeren
Op verschillende niveaus, van gemeenten tot wereldwijde programma’s, werken partijen aan oplossingen voor deze vraagstukken. ‘Omdat we bij veel van deze trajecten betrokken zijn, kunnen we schakelen tussen verschillende niveaus’, zegt Van Zoggel. ‘Inmiddels ondersteunt onze groep meer dan tachtig techniekleveranciers en software-eigenaren met hun intelligente datatoepassingen en worden deze oplossingen dagelijks alleen al in Nederland door meer dan 1500 boeren gebruikt.’ Volgens hem zorgt het verbinden van systemen en AI-tools ervoor dat agrariërs beter samenwerken met hun directe omgeving. ‘Daarmee zijn we als maatschappij zowel ecologisch als economisch geholpen.’