De kans om in een vliegtuig Covid-19 op te lopen is klein. Als er toch een besmettelijk persoon aan boord is, loop je in de drie rijen achter die passagier het meeste risico. Dit blijkt uit onderzoek van Koninklijke NLR en het RIVM met nevel sproeiende poppen tijdens testvluchten.
Stel dat er ondanks gezondheidsverklaringen en testverplichtingen een persoon met COVID-19 aan boord zit. Dan lopen de passagiers in de drie rijen áchter deze passagier de grootste kans om besmet te raken. Voor de personen voor of naast de passagier is die kans kleiner. ‘Deze uitkomst hadden we niet zonder meer verwacht’, vertelt luchtvaartingenieur Rui Roosien van NLR. Hij leidde een onderzoek van NLR en het RIVM naar risico’s van coronabesmettingen in vliegtuigen. ‘Lucht uit het ventilatiesysteem boven de passagiers stroomt dan wel naar onder, maar uit ons onderzoek bleek dat deeltjes in de testopstelling ook naar achteren trekken’, legt Roosien uit.
Poppen als passagier
De onderzoekers deden metingen aan boord van testvluchten met poppen als passagier, onder wie een ‘besmettelijke’ die kunstmatig speeksel uitstootte. Roosien: ‘Met de sensoren op de poppen konden we aantallen en volumes van deeltjes in de cabinesectie bepalen. Ook brachten we met simulaties de verspreiding van aerosolen onder verschillende omstandigheden in kaart.’
Uit de studie blijkt dat de kans om ziek te worden varieert van zo’n 1 op 1800 tot 1 op 120 bij een reguliere vluchtduur. Deze neemt toe bij langere vluchten maar de kans om de ziekte op te lopen is relatief klein. Hij is vergelijkbaar met die in goed geventileerde ruimtes op de grond. Dit maakt vliegen volgens Roosien relatief veilig. Het dragen van een mondmasker verlaagt in ieder geval het risico. ‘In het onderzoek zijn we ervanuit gegaan dat mensen negentig procent van de tijd hun mondmasker dragen, behalve tijdens eten en drinken’, zegt Roosien.
Virusdeeltjes
‘Dit onderzoek combineert literatuurstudie, metingen en simulaties, diverse testvluchten met een nevel sproeiende pop in proefopstellingen met andere poppen en sensoren, én een risicoanalyse’, vertelt Roosien over de opzet. ‘Ook de Amerikaanse Defensie en vliegtuigbouwer Boeing onderzochten de kans op besmettingen aan boord, maar geen onderzoek maakt de combinaties die wij hebben gemaakt. En we onderzochten de grootte van virusdeeltjes.’ Deze factor is naast het type vliegtuig, de vluchtduur en de zitplaats van een passagier van belang voor de mate van verspreiding van virusdeeltjes. Andere onderzoeken gebruikten deeltjes van vaste en gelijkblijvende grootte.