Binnen het Europese project TULIPS test Schiphol samen met TNO en andere partijen oplossingen, van schone vliegtuigtrekkers op waterstof, mobiele stroomunits, emissievrije zones en een autoluw Schiphol. ‘Wat we op Schiphol leren, kan ook andere luchthavens helpen verduurzamen.’
De Nederlandse luchtvaartsector was in 2024 verantwoordelijk voor 6,6% van de totale uitstoot van de Nederlandse economie. Het brandstofverbruik van vliegtuigen is de meest voor de hand liggende oorzaak. Maar ook het vervoer van en naar het vliegveld van miljoenen reizigers draagt bij aan uitstoot. ‘53 procent van die reizen vindt plaats met auto’s via de weg’, vertelt Yashar Araghi, onderzoeker economie en consumentengedrag bij TNO.
Emissievrije zones
TULIPS richt zich zowel op activiteiten op de luchthaven als op het vervoer ernaartoe. ‘Zo wordt er gekeken naar elektrische ground power units. Dit is een mobiele stroomunit die vliegtuigen van elektriciteit voorziet, zodat vliegtuigen als ze stilstaan, niet hun eigen brandstofmotor hoeven te gebruiken voor stroom.’ In 2025 zijn er ook voertuigen op waterstof getest die vliegtuigen op Schiphol verplaatsen. TNO richt zich binnen het project op de enorme stroom aan reizigers die van en naar Schiphol reizen. Zo’n 43 procent reist al met het openbaar vervoer. Araghi en zijn collega’s bij TNO onderzochten welke maatregelen dat aandeel verder kunnen vergroten en hoeveel uitstoot daarmee kan worden bespaard.
Vier scenario’s
Om dit percentage te verhogen rekenden Araghi en collega’s, in samenwerking met partners zoals BAM en Fraunhofer (het Duitse TNO), vier scenario’s door. Een emissievrije zone rond Schiphol bleek veel effect te hebben. ‘We zagen in dit model dat de CO2-uitstoot van mobiliteitssector rondom Schiphol met ruim 32 procent werd verminderd.’ Het verlengen van de Noord/Zuidlijn vanaf Amsterdam Zuid tot Hoofddorp en toevoegen van meer intercitytreinen naar Schiphol (in plaats van sprinters) leverde weinig extra winst op. Een andere optie is dat reizigers al inchecken bij hun lokale treinstation, met bagage en al. ‘Die wordt vervolgens apart naar de juiste vlucht gebracht. Vooral reizigers die verder van Schiphol wonen, zouden daardoor eerder voor de trein kunnen kiezen.’ Door fossiele auto’s rondom Schiphol te verbannen, vermindert lokaal de uitstoot op Schiphol. Maar het model laat tegelijkertijd een ongewenst neveneffect zien: als automobilisten hun auto verder weg parkeren, verschuift een deel van de uitstoot naar een andere plek.
Lighthouse airport
Schiphol geldt binnen het TULIPS-project als lighthouse airport; een proeftuin waar innovaties in de praktijk worden getest. Ook Turijn (Italië), Larnaca (Cyprus) en Oslo (Noorwegen) zitten aan tafel om ervan te leren en bespreken hoe ze dit in hun regio kunnen toepassen. ‘Ook andere Europese luchthavens die niet deelnemen aan het TULIPS-project kunnen profiteren van de resultaten van dit project. Zo volgde Warsaw Chopin Airport de ontwikkelingen en resultaten van TULIPS nauwgezet. Zij bereiden zich voor op grootschalige uitbreidingen, waaronder de modernisering van de passagiersterminal. De luchthaven overwoog daarbij om de binnen TULIPS ontwikkelde scenario’s en beleidsmaatregelen mee te nemen in haar eigen ontwikkelingsplannen.’ Uiteindelijk gaat het niet om één maatregel, maar om de combinatie van innovaties en de mogelijkheid om succesvolle oplossingen op te schalen. Araghi: ‘Geen enkele luchthaven of partij kan deze transitie alleen maken. Juist door kennis uit te wisselen en de geleerde lessen mee te nemen kunnen we innovaties sneller opschalen en sneller toewerken naar een klimaatneutrale luchtvaartsector.’