Wegen, havens, spoorwegen maar bijvoorbeeld ook energie- en communicatienetwerken zijn essentieel voor ons dagelijks functioneren. Door veroudering en toenemend gebruik, maar ook door klimaatverandering hebben deze infrastructuren veel aandacht nodig om hun weerbaarheid te behouden. Deltares werkt aan toepassingen voor klimaatbestendige infrastructuren.
Deltares
Thomas Bles, specialist Resilient Infrastructuur bij Deltares, zat tijdens een vakantie opgesloten in een Oostenrijks dal. Een aardverschuiving had het dal afgesloten van de wereld en hij moest noodgedwongen een paar dagen langer in het appartement verblijven. Het was de eerste keer dat Thomas, expert op het gebied van klimaatbestendige netwerken, zich realiseerde dat betrouwbare infrastructuur niet vanzelfsprekend is. Ook in Nederland gaat het wel eens mis. In 1995 was de A1 drie dagen dicht door een enorme natuurbrand. En recent – in 2021 – zorgden overstromingen in Limburg voor elektriciteitsuitval in verschillende dorpen en reden er geen treinen vanwege wateroverlast.
Weerbaarheid
Hittegolven, extreme neerslag en droogte kunnen het functioneren van onze infrastructuur in gevaar brengen. Deltares biedt onderzoek en toepassingen voor deze vraagstukken. Zo zet het kennisinstituut data, metingen en schaalmodellen in om de mechanismen te doorgronden en effectieve oplossingen te bieden. Daarnaast wordt een modelinstrumentarium gebruikt om in kaart te brengen welke stukken weg kwetsbaar zijn in het bestaande en toekomstige klimaat. Dat gebeurt op verschillende niveaus, van individuele objecten en verbindingen tot op netwerkniveau. ‘Een netwerkbenadering is belangrijk’, zegt Thomas. ‘Een wegennet bestaat uit allerlei schakels; een tunnel, viaduct of een wegtalud. Het zijn vaak de individuele schakels die geraakt worden door klimaatverandering, zoals extreem weer. Als een van die schakels wegvalt – een tunnel die volloopt met water of een wegtalud dat verzakt – functioneert de hele infrastructuur niet meer.
Daarom is het goed om naar het wegennetwerk als geheel te kijken. Het goed functioneren van netwerken is ook van belang om tijdens en na een ramp direct te kunnen reageren door snel in het gebied te komen of mensen eruit te halen.’
Klimaatbestendige netwerken
Als deze netwerken van infrastructuren uitvallen, kan zelfs de nationale veiligheid in gevaar komen. ‘Crisisdiensten kunnen niet meer functioneren en vitale functies als havens en ziekenhuizen zijn niet meer bereikbaar. Door in klimaatbestendige netwerken te investeren, kunnen we de bereikbaarheid en veiligheid van onze infrastructuur en daarmee de maatschappij verbeteren.’ Een van de methodes die Deltares gebruikt is het RA2CE framework (Resilience Assessment and Action perspective for Critical infrastructurE), dat overheden en wegbeheerders gebruiken om inzicht te krijgen in de klimaatbestendigheid van hun wegennetwerk. ‘We hebben deze methode toegepast voor Rijkswaterstaat, waarbij de impact door overstromingen, natuurbranden en andere klimaatgebeurtenissen zijn doorgerekend voor het Nederlandse wegennet. Het helpt Rijkswaterstaat de kwetsbare plekken aan te pakken bij vervanging en renovatie van de weg.’
Complexe systemen
Nederland moet de komende decennia flink investeren in infrastructuur en strategische keuzes maken om goed voorbereid te zijn op de toekomst. ‘We beschikken nu over de modellen om op netwerkschaal die klimaatbestendigheid van onze infrastructuren in kaart te brengen. Nu is het tijd om de complexe interactie tussen deze netwerken te begrijpen en te leren hoe klimaatverandering via deze complexe systemen ingrijpt op de leefbaarheid en veiligheid van de maatschappij. Het daadwerkelijk bij elkaar krijgen van alle stakeholders en het overzien van de complexiteit van deze infrastructuren, is de volgende stap’, besluit Thomas.