Militaire technologie ontwikkelen kost vaak jaren, terwijl drones en bijbehorende software soms binnen weken veranderen. Defensie vroeg kennisinstituten hoe zij militaire innovatie kunnen versnellen. Bij NLR leidde dat tot de Quick Response Drone Facility (QRDF).
De aanleiding is volgens Jorrit van den Eerenbeemt, projectmanager op het gebied van onbemande systemen bij NLR, duidelijk. ‘De wereld verandert. Nederland bereidt zich voor op een situatie waarin we niet meer vanzelfsprekend in vrede leven. Toen kwam ook de vraag aan kennisinstellingen: wat kunnen jullie betekenen als Nederland betrokken raakt bij een gewapend conflict?’ Die vraag kwam op het juiste moment. NLR onderzocht al hoe projecten die normaal anderhalf tot twee jaar duren, veel sneller uitgevoerd kunnen worden. ‘Bij drones zagen we dat we sowieso sneller stappen moesten maken. Juist daar gaat de ontwikkeling enorm hard.’
Meteen aan de slag
Het uitgangspunt van QRDF is dat een urgente vraag niet eerst maanden door een organisatie hoeft voordat onderzoekers kunnen beginnen. Er is budget beschikbaar en binnen NLR kan snel capaciteit worden vrijgemaakt. Van den Eerenbeemt: ‘Als een vraag vanuit het ministerie van Defensie binnenkomt, kijk ik welke expertise nodig is en wie daarvoor direct beschikbaar is. Binnen één of twee dagen willen we scherp hebben wat het probleem is en hoe we het zo snel mogelijk kunnen oplossen. Als daar akkoord op komt van Defensie, beginnen we direct.’ Het streven is om binnen vier tot zes weken resultaat te leveren. Dat hoeft niet altijd een compleet nieuw dronesysteem te zijn. ‘Het kan een prototype of nieuwe functionaliteit zijn, maar ook technologie die een bedrijf heeft ontwikkeld en die heel snel getest moet worden om te bepalen of die een volgende stap kan maken.’ Die snelheid vraagt bij NLR ook om een andere manier van werken. ‘Normaal werken mensen hier aan vijf of zes projecten tegelijk. Bij QRDF geven we een vraag vanuit Defensie volledige prioriteit. Andere projecten gaan aan de kant en mensen werken hier dan fulltime aan.’
Startups
NLR neemt daarbij niet de rol van bedrijven over. ‘Wij maken uiteindelijk geen eindproducten; dat doen bedrijven. Wij zijn een onderzoeksinstelling. We kunnen wel snel een prototype leveren of samen met een bedrijf stappen zetten met een bestaand product.’ Juist voor startups en kleinere bedrijven kan dat volgens Van den Eerenbeemt belangrijk zijn. Zij lopen bij drones vaak voorop, maar hebben niet altijd alle specialistische kennis of testfaciliteiten in huis. ‘Stel dat een bedrijf bezig is met productie en er blijkt ineens een technisch probleem te zijn. Dan kunnen wij samen met dat bedrijf dat probleem oplossen of een verbetering doorvoeren, zonder dat het enorme impact heeft op hun eigen capaciteit.’
Marknesse
De locatie van NLR in Marknesse speelt een belangrijke rol. Boven en rond het terrein ligt een gesloten luchtruim, waardoor ook experimentele drones kunnen worden getest die nog niet volledig gecertificeerd zijn. Daarnaast beschikt NLR er onder meer over een landingsbaan en het Drone Centre. Voorafgaand aan de officiële lancering van QRDF in mei 2025 werden al verschillende projecten uitgevoerd. Zo werd software getest waarmee drones autonoom obstakels kunnen ontwijken en zonder GPS hun positie kunnen bepalen. Ook onderzocht NLR hoe drones stiller kunnen worden en hoe een 3D-geprinte drone geproduceerd kan worden.
Samen leren
QRDF staat niet op zichzelf. Defensie vroeg ook TNO en MARIN om te onderzoeken hoe zij in tijden van conflict sneller kunnen bijdragen aan militaire innovatie. MIND, onderdeel van het Commando Materieel en IT (COMMIT), initieerde daarvoor pilots met de drie kennisinstituten. ‘MIND is in principe onze opdrachtgever geweest en is dat nog steeds’, zegt Van den Eerenbeemt. De instituten doen dat ieder vanuit hun eigen expertise. TNO richt zich met ISR at the Edge op het sneller verwerken van sensordata met AI aan boord van onbemande systemen. MARIN ontwikkelt binnen SeaRush (zie ook artikel op pagina 47) onbemande vaartuigen die snel kunnen worden gebouwd, getest en verbeterd. De kennisinstituten zoeken elkaar daarbij ook op. Zo bracht NLR bij SeaRush kennis in over materialen en productietechnieken. Met TNO worden ervaringen gedeeld over wat deze kortcyclische manier van werken vraagt van een onderzoeksorganisatie.