Op een nieuwe pandemie zit niemand te wachten, maar we kunnen ons er maar beter goed op voorbereiden. Wageningen University & Research ontwikkelde een testsysteem dat snel, betaalbaar en betrouwbaar is, en verdere verspreiding van een virus kan helpen voorkomen.
Net als bij de corona-zelftests neem je met een soort wattenstaafje wat slijm uit je neus of keel. Dit testmonster stop je in een buisje met een streepjes- en QR-code en je stuurt het op per post of brengt het naar een inzamelpunt. n het laboratorium verwerken en analyseren robots de monsters. Een afspraak maken is niet nodig – de test kan op elk moment worden uitgevoerd en binnen 24 uur is de uitslag beschikbaar via een app. Luca Bordes, projectleider moleculaire virologie aan Wageningen University & Research, legt uit dat het systeem bij een uitbraak van een besmettelijk virus binnen twee tot vier weken massaal testen mogelijk moet maken. Het doel: tienduizenden tot honderdduizenden monsters per dag verwerken.
Zicht op de verspreiding
Volgens Bart Keijser, principal scientist bij TNO, is snel inzicht in de verspreiding van een virus cruciaal. Tijdens de coronapandemie duurde het maanden voordat teststraten breed toegankelijk waren. ‘Cruciale informatie kwam vooral uit lokaal onderzoek, bijvoorbeeld onder zorgpersoneel in Brabant,’ zegt Keijser. ‘Daaruit bleek dat het virus zich al veel verder had verspreid dan gedacht, wat leidde tot ingrijpende maatregelen. Dat willen we bij een volgende pandemie voorkomen.’
Lagere kosten
Het nieuwe testsysteem moet maximaal tien euro per test kosten, bij voorkeur minder.
Lage kosten zijn niet alleen belangrijk om testen in lage-inkomenslanden mogelijk te maken,
maar ook om de hoge kosten voor Nederland tijdens een pandemie te beperken. Een coronatest via de GGD kostte gemiddeld 65 euro, en op het hoogtepunt werden er dagelijks 100.000 testen uitgevoerd. De lagere kosten worden bereikt door zelfafname, automatisering en efficiëntere technologie. Robots, in de vorm van compacte systemen, scannen de buisjes en voeren alle laboratoriumstappen automatisch uit. De kennis voor dit robotiseringsproces is afkomstig van het Radboudumc.
Gebruik van CRISPR-Cas
Het systeem maakt gebruik van CRISPR-Cas-technologie om genetisch materiaal op te sporen. Scope Biosciences, een spin-off van WUR, richt zich op de toepassing van deze technologie. Wanneer het virus wordt gedetecteerd, geeft het systeem een fluorescent signaal af dat een besmetting aantoont. In tegenstelling tot PCR-tests vereist deze methode minder complexe apparatuur en schaarse materialen, zoals specifieke plastics die grotendeels in China worden geproduceerd.
Test-app en toekomstig gebruik
De onderzoekers willen een app ontwikkelen die gebruikers stap voor stap door het testproces begeleidt. De app legt uit hoe de test werkt, wat er met de gegevens gebeurt en hoe de uitslag wordt ontvangen. Daarnaast benadrukken de onderzoekers dat het systeem niet alleen bij pandemieën bruikbaar is, maar ook bij het monitoren van dierziekten zoals vogelgriep, grieponderzoek onder de bevolking en het opsporen van plantenziekten. ‘Tijdens een crisis is het moeilijk om te innoveren, omdat iedereen dan vooral bezig is met het managen van de situatie,’ zegt Keijser. ‘Daarom moeten we nu handelen, nu we de tijd en ruimte hebben.’