Binnen twee jaar zullen waterlinzen, volgens WUR-onderzoeker Ingrid van der Meer, als groente hun weg vinden naar restaurants en supermarkten. Deze kleine waterplantjes zijn gezond, duurzaam te telen en groeien razendsnel. De belangstelling is groot; telers, restaurants, voedselproducenten, supermarkten én consumenten zijn enthousiast.
Waterlinzen, ook wel bekend als eendenkroos, verwerkt als groente in pastasaus, een pizzabodem, groentesoep of een smoothie. Als het aan Ingrid van der Meer ligt, is dat binnen twee jaar de realiteit. Als eerste op het menu in restaurants en daarna ook in de diepvries en bij de verse groenten in de supermarkt. ‘Telers staan te springen’, vertelt de senior onderzoeker en hoofd van de afdeling Bioscience. ‘Wij hebben tien jaar ervaring en kunnen hen ondersteuning bieden: welke soorten kunnen gebruikt worden, wat is belangrijk om op te letten bij de teelt? En we kunnen telers in contact brengen met afnemers.’
Elke week oogsten
Tijdens een onderzoek voor een farmaceutisch bedrijf in 2014 leerde Van der Meer eendenkroos kennen. ‘Ik zag hoe exponentieel het groeit en dacht: wat een interessant plantje!’ Ze legt uit: ‘De plant vermeerdert zich niet via zaden, maar door zich in tweeën te splitsen. Daardoor is het mogelijk elke week te oogsten.’ Er bleken veel eiwitten, vitamines en mineralen in te zitten en de groente is bovendien heel duurzaam te telen: op weinig vierkante meter, met weinig water en voedingsstoffen, zonder gebruik van pesticiden.
Waterlinzen bleken in Europa niet zomaar gegeten te mogen worden, omdat ze hier niet traditioneel op het menu staan. In Aziatische landen als Thailand wel.
Van der Meer diende daarom een ‘novel food’-aanvraag in bij de Europese voedsel- en warenautoriteit EFSA. Vervolgens deed zij met haar onderzoeksgroep onderzoek.
Zo analyseerden de onderzoekers de verschillende soorten waterlinzen, brachten alle voedingsstoffen in kaart en voerden langdurig onderzoek uit, waaruit bleek dat de plant geen toxische stoffen of allergenen bevat en veilig is voor menselijke consumptie.
Staan consumenten ervoor open?
Ook heel belangrijk waren de onderzoeken met consumenten: zouden ze het wel lekker vinden? Van der Meer: ‘Anders had het geen zin ermee door te gaan.’ Mensen wilden het wel proberen, bleek uit een vragenlijst van duizend respondenten. Groepen vrijwilligers kregen vervolgens gerechten met waterlinzen voorgeschoteld. De reacties waren positief, ook van de deelnemende chef-koks die er gerechten mee maakten.
Proefpersonen
Om goedkeuring van de EU te krijgen moesten de onderzoekers onder andere aantonen dat waterlinzen goed verteerd worden. In een aantal studies lieten ze proefpersonen waterlinzen eten en namen vervolgens hun bloed af om te kijken of de eiwitten werden opgenomen en of het eten effect had op de gezondheid. Andere onderzoeken richtten zich op de houdbaarheid van waterlinzen in verschillende verpakkingen, de toepassingen in diverse producten en gerechten en de optimale teeltomstandigheden. Tien jaar later kwam in 2024 eindelijk het goede nieuws. De EU oordeelde dat de twee soorten waterlinzen waarvoor de aanvraag was ingediend veilig zijn voor consumptie, op voorwaarde dat de teelt goed gecontroleerd binnen plaatsvindt en aan alle eisen van de EU voldoet.
Op de menukaart
Van der Meer hoort steeds dezelfde verhalen van restaurants, supermarkten en voedingsmiddelenproducenten: ‘Het is een leuke groente, heeft een goede bite met een vrij neutrale smaak en mengt daardoor goed met andere ingrediënten.’ De senior onderzoeker verwacht waterlinzen als eerste op het menu in restaurants. Zij kunnen namelijk met één teler werken, terwijl supermarktketens en voedselproducenten grote hoeveelheden nodig hebben en daarom met meerdere telers moeten samenwerken. Veel telers hebben dus al interesse getoond. Maar voordat ze het grootschalig aanpakken en gaan investeren in de teelt van deze groente, willen de telers zeker weten dat er afnemers zijn. ‘We zijn nu met een paar telers bezig om hen te helpen met de juiste teeltomstandigheden, met analyses van materiaal en om subsidies te krijgen. Ook zijn we in gesprek met de voedingsindustrie en met restaurants.’
Meer planten eten
Van der Meer is zelf al lange tijd vegetariër en vindt het belangrijk dat we de transitie maken van een dieet met veel dierlijke eiwitten naar een voedingspatroon dat meer op plantaardige producten is gebaseerd. ‘Ik draag hier graag een beetje aan bij door te zorgen dat deze nieuwe duurzame en gezonde groente geproduceerd en gegeten kan worden.’
Niet alleen in Nederland, maar ook wereldwijd. Een startup in Afrika heeft interesse getoond en kleine boeren in Indonesië gebruiken waterlinzen inmiddels als veevoer.
