Water voor de landbouw is schaars tijdens periodes van droogte. Grow with the Flow helpt boeren efficiënter om te gaan met het beschikbare water en zo hun bedrijfsvoering beter te plannen. Tegelijk geeft dit project waterbeheerders meer inzicht in de lokale waterbehoefte en stelt het onderzoekers in staat hun modellen en kennis te verbeteren.
Het idee voor Grow with the Flow werd ooit geboren aan de Kerstdis. Tussen de hapjes en drankjes door raakte een Deltares-expert in gesprek met een ICT-specialist die betrokken was bij geautomatiseerde monitoring van gewasgroei op boerenbedrijven. Al pratende, stelden ze zichzelf de vraag of hier geen unieke kruisbestuiving mogelijk was door verschillende data en modellen te koppelen en voor boeren op perceel niveau beschikbaar te maken? Meer vragen drongen zich op: wat kunnen we dan te weten komen over waterbeschikbaarheid; of er droogte-stress is of juist een wateroverschot, en wat dat met het gewas doet? En als we daar weersverwachtingen aan toevoegen, kunnen we dan samen slimmer omgaan met het schaarse water?
Het bleef niet bij borrelpraat. Na een rondje langs alle relevante partijen ontstond een uniek consortium dat de uitdaging aandurfde, bestaande uit onderzoekers van Deltares en WUR, beheerders van verschillende waterschappen, aardappelproducent Lamb Weston/Meijer, ICT-specialisten van Capgemini en experts van verzekeraar Achmea. ‘Een week voordat Nederland zijn eerste lockdown inging, hadden wij onze aftrapbijeenkomst’, memoreert projectleider Edwin Snippen. ‘We zijn meteen ‘op afstand’ verdergegaan en dat zegt veel over het commitment van alle partijen aan dit project.’
Dicht bij de praktijk
Ruim twee jaar later is Grow with the Flow uitgegroeid tot een functionerend platform dat zijn tweede groeiseizoen proefdraait in twee regio’s. En waar sommige telers bij aanvang nog wel eens sceptisch waren, heeft Snippen dat gedurende de proef zien veranderen in enthousiasme. ‘We voegen extra kennis en informatie toe aan de data die boeren al krijgen via apps als Buienradar. Daarmee kunnen ze hun voordeel doen.’
De basis van Grow with the Flow bestaat uit een combinatie van verschillende rekenmodellen gericht op waterbeschikbaarheid en gewasontwikkeling. Snippen: ‘Met een grondwatermodel berekenen we de regionale grondwaterstroming. Met die input berekent een ander model de waterbeschikbaarheid, waarmee we de ontwikkeling van het gewas kunnen voorspellen.’
‘We gaan dus van heel globaal, op regionaal niveau, naar het niveau van het perceel tot aan het gewas dat erop groeit’, vervolgt Snippen. ‘Dat levert gedetailleerde en praktisch bruikbare informatie per perceel op die de teler op de app kan zien. Ook kan hij zelf informatie toevoegen, bijvoorbeeld de hoeveelheid water waarmee hij heeft beregend. Die data wordt weer meegenomen in de berekeningen, zodat de informatie altijd actueel en dicht bij de praktijk blijft.’
Op deze manier krijgen gebruikers van de app een duidelijk overzicht van welke percelen het dringendst water nodig hebben. Snippen: ‘Sommige telers hebben tientallen percelen die soms vrij ver uit elkaar liggen. Beregening kost brandstof en ook het verplaatsen van zo’n haspel is tijdrovend. Kortom, planning is een belangrijk vraagstuk, zeker in tijden van droogte, waarin je zo efficiënt mogelijk moet omgaan met je water.’
Referentiemeetpunten
Maar Grow with the Flow doet meer dan het inzichtelijk maken van de ontwikkeling van het vochtgehalte van percelen in de nabije toekomst. ‘We kunnen ook berekenen of een perceel niet te nat is om te berijden. Ook daarvan geven we meer dan een week vooruit een indicatie via de app’, vertelt Snippen. ‘Zo kan de boer afwegen wanneer hij met zwaar materieel het land op gaat. Dit helpt bodemstructuurschade te voorkomen. En dat is weer goed voor het watersysteem: een goede bodem verliest minder nutriënten en is beter in staat om water vast te houden of te laten infiltreren. Ook de keuze voor bepaald gewas of het beheer van kleine (lokale) stuwen hebben invloed op de totale waterbalans en kunnen worden meegenomen in de app. Uiteindelijk moet Grow with the Flow uitgroeien tot een app waarmee boeren steeds beter vooruit kunnen plannen en het beschikbare water zo efficiënt mogelijk op hun land kunnen gebruiken.’
Niet alleen boeren profiteren van de inzichten die Grow with the Flow oplevert, maar ook de waterbeheerders. Snippen: ‘Waterschappen krijgen met deze informatie veel beter en gedetailleerder inzicht in de waterbeschikbaarheid van perceel tot stroomgebied. En daarmee ook de impact van het watermanagement in een gebied. Dat kun je met behulp van modellen uitrekenen, maar je hebt nu een aantal referentiemeetpunten in je gebied waaraan je het model kunt toetsen.’ Op die meetgegevens kun je uiteraard weer voorspellingsmodellen loslaten. ‘Het waterschap kan zo beter maatwerk leveren. Door te laten zien wat de actuele en verwachtte situatie is met betrekking tot het vochtgehalte in de bodem en dat dan af te zetten tegen de bandbreedte van een langjarig gemiddelde, kan beter onderbouwd worden waar en wanneer water vastgehouden of afgevoerd moet worden.’ En de winst voor de onderzoekers zelf? ‘Wij leren hoe onze modellen aansluiten op de praktijk zodat we deze weer kunnen aanscherpen.’
Landelijk beschikbaar
In het huidige project ligt de focus op melkvee- en aardappelbedrijven. Snippen: ‘Om het overzichtelijk te houden, hebben we de scope in de eerste fase beperkt tot een aantal veelvoorkomende gewassen: gras, maïs en aardappel. De volgende stap is om het aantal gewassoorten uit te breiden, zodat meer boeren kunnen aanhaken. Het uiteindelijk doel is om tot landelijke beschikbaarheid te komen.’
Terugblikkend beschouwt Snippen de samenwerking tussen zulke verschillende organisaties als een van de grootste verdiensten van het project. ‘Het was mooi om te zien hoe gaandeweg het vertrouwen groeide, waardoor telers ook informatie wilden delen. Als je kijkt naar de enorme opgave van het waterbeheer, zowel op de korte als lange termijn, kun je die alleen in gezamenlijkheid het hoofd bieden. Daarom was het voor ons een interessante ervaring om zo’n breed consortium op de been te brengen. Hoe dichter wij onze kennis bij de telers kunnen brengen, des te beter. Dit project is uiteraard niet de oplossing voor alles, maar levert wel een bijdrage aan meer waterbewustzijn, een stap in de goede richting.